Diagnost

Daha ne kadar Dolar?

In Dünya, Ekonomi, Gündem, Komplo Teorileri, Uluslararası İlişkiler on 10 Ekim 2009 at 09:28

Dollar

70’li yıllardan, yakın bir tarihe kadar; OPEC petrolünün satışında ‘sadece’ Amerikan Doları kullanılıyordu. Bu da, petrol ithalatçısı ülkelerin yüklü Dolar rezervi bulundurması anlamına geliyordu. Türkiye bir dönem döviz darboğazına girmiş, petrol alamama riskiyle karşı karşıya kalmıştı. Dönemin Başbakanı Süleyman Demirel “yetmiş sente muhtacız” derken, bu riskten bahsetmiş; Amerikan Doları rezervinin, Türkiye gibi petrol ithalatçısı ülkeler için ne kadar kritik olduğunu ortaya koymuştu.

İran, 2003 yılının başından bu yana Avrupa ve Asya’ya yaptığı petrol satışları karşılığı Euro talep ediyor. İran bu kararını ileriye götürüp, 2007 yılında Kiş Adası’nda kurduğu Serbest Bölge’de, İran Petrol Borsası’nı kurdu. Petrol ve türevlerini sadece Euro ile değil, diğer dövizlerle de satmaya, hattâ diğer üreticilere sattırmaya hazırlanıyor. Rus Rublesi’ni rezerv edilebilir hale getirmeyi amaçlayan Rus Devlet Başkanı Vladimir Putin de, 2006 yılında yaptığı açıklamada, Rus petrol ve doğalgazını Ruble’yle satacağını duyurmuştu. Venezuela, İran ve Rusya’nın ABD’yle arasındaki gerginliğin arka planında; başkanlarının sivri dilinden çok, sahip oldukları petrolü Amerikan Doları dışındaki para birimleriyle satma; ABD’nin “Aşil Tendonu” olarak da adlandırılan Petrodolar Döngüsü’nü kırma girişimleri yer alıyor.

The Independent‘da yayınlanan, Robert Fisk imzalı “Dolar’ın ölümü” başlıklı makale de  bunu doğrular nitelikte. Makaleye göre; aralarında ABD’nin yakın dostu Suudi Arabistan’ın da bulunduğu, Kuveyt, Katar gibi Körfez Ülkeleri; Çin, Rusya, Japonya ve Fransa ile gizli görüşmeler yürütüyor. Bu görüşmelerin odağında, petrolün Amerikan Doları dışında; Japon Yeni, Çin Yuanı, Euro gibi dövizlerle satışı yer alıyor. Yani Araplar; ABD ile 70’lerde yaptıkları ‘güvenlikleri karşılığı, petrollerini dolar ile satma’ antlaşmasını gözden geçiriyor. Bu haber Suudi yetkililerce bakanlık seviyesinde anında yalanlandı. Ancak petrolün Altın, hattâ yeni bir döviz kuru ile satışı da gündemde. Bu ihtimallerin, Altın’ın son dönemdeki aşırı değerlenmesini körüklediği konuşuluyor.

İran Petrol Borsası’nın ABD’nin Petrodolar Döngüsü’nü kırma riski, 2005 yılında, dönemin ABD Başkanı George W. Bush tarafından da dile getirilmişti. Saddam Hüseyin’i Euro karşılığı petrol satma kararı nedeniyle idam sehpasına çıkaran Bush; İran’ın Euro karşılığı petrol satışının Amerikan Doları’nın egemenliğini tehdit ettiğini kabul etmiş; bu nedenle İran’a operasyon düzenleme dedikodularının ‘komik’ olduğunu  söylemişti. Bununla beraber, bu girişimi durdurmak için bütün yöntemlerin masada olduğunu eklemeyi unutmamıştı.

Dünya Bankası Başkanı Robert Zoellick, IMF ve Dünya Bankası Konferansı için geldiği İstanbul’da; finansal krizin geleceğini tanımlarken “değişen ekonomik güç ilişkilerinin fark edilmesi” öngörüsünde bulundu. ABD’nin yıllık büyüme oranı yüzde 2’nin altındayken Çin’in, yüzde 10’u aşan büyümesiyle geldiği durum ortada. Bu ekonomik ve endüstriyel büyümenin Çin’i yakın bir zamanda Dünya’nın en büyük petrol tüketicisi haline getirmesi bekleniyor. Avrupa’nın enerji konusunda Rus doğalgazına bağımlı olması, Zoellick’in öngörüsünü şimdiden haklı çıkarıyor.

Dolar’ın tahtını sallayan bu gelişmelere rağmen; Çin Dünya’nın en büyük petrol tüketicisi haline gelse de, bu günün birincisi ABD en kötü ihtimalle ikinci olacağı gerçeği göz ardı edilmemelidir. ABD, bu durumda bile petrol ihtiyacını Körfez Ülkelerinden sağlamaya; petrolü, Arapların elinden kendi Doları ile almaya devam edecektir. ABD’ye olan petrol bağımlılığı, Japonya’yı Pearl Harbor’a saldırmaya zorlamış, bedelini atom bombası ile ödetmişti. Japonya, petrol konusunda yeni arayışlara girse de, en büyük müşterisi ABD’yi fazla üzmek istemeyecektir. Hepsinden önemlisi ABD; sadece Japonya’nın değil, Çin’in de en büyük müşterilerinden biri konumunda. Son yılların en iyi tüccarlarından Çin’in, bu iyi müşterisini kaybetmeyi göze almayacağı ortada.

Dolar’ın ölümü yakın bir gelecekte söz konusu olmasa da, petrolün Amerikan Doları dışındaki dövizlerle satışı; Euro gibi yeni rezerv kurlarının ortaya çıkması kaçınılmaz görünüyor.

Reklamlar
  1. […] önce şunu söyleyeyim. Yaklaşık üç hafta önce, bu konu ile ilgili bir öngörümü “Daha ne kadar Dolar?” başlıklı yazımda dile […]

Bir Cevap Yazın

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: